Dünya

Çində həşərat və xərçəngkimilərin mümkün ümumi əcdadının qalıqları aşkar edilib


Paleontoloqlar Çində “Kembri partlayışı” dövrünə aid qədim buğumayaqlı canlı – “Jianfengia”nın unikal qalıqlarını aşkarlayıblar. Onun sinir sisteminin quruluşunun öyrənilməsi göstərib ki, bu canlı bütün həşəratların və xərçəngkimilərin mümkün ümumi əcdadı ola bilər. SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi məlumata görə, bu barədə ABŞ-ın Arizona Dövlət Universitetinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

“Bizim apardığımız təhlil göstərdi ki, əvvəllər hörümçəklər və əqrəblərin ibtidai qohumları sırasına aid edilən qədim buğumayaqlı “Jianfengia” müasir xərçəngkimilərə xas beyin quruluşuna malik olub. Bu, bizim üçün tam gözlənilməz bir kəşf oldu”, – deyə Arizona Dövlət Universitetinin professoru Nikolas Ştrausfeld bildirib.

Tədqiqatçılar uzun illərdir ki, buğumayaqlıların – həşəratların, xərçəngkimilərin, hörümçəklərin, gənələrin və çoxsaylı nəsli kəsilmiş onurğasızların erkən təkamül tarixini araşdırırlar. Yaxınlarda alimlər başqa bir qədim buğumayaqlı olan mollisonianın sinir sistemi üzərində apardıqları araşdırma nəticəsində hörümçəklərin əcdadının quruda deyil, ilkin okean sularında meydana çıxdığını müəyyənləşdiriblər.

Bu uğurlara əsaslanan paleontoloqlar oxşar yanaşma ilə Çində aşkarlanmış və 1984-cü ildən məlum olan “Jianfengia multisegmentalis” adlı yeni qalıqları tədqiq ediblər. Böyük gözləri və hörümçəklərin “dişlərinə” bənzər pəncələri olan bu qəribə “çoxayaqlı karides” uzun müddət hörümçəklərin, əqrəblərin, gənələrin və nalqabıqlının ibtidai nümayəndəsi hesab olunurdu.

Lakin mərkəzi sinir düyünlərinin quruluşu araşdırıldıqda məlum olub ki, onlar nə hörümçəklərin, nə də at nalı xərçənginin sinir sisteminə bənzəyir, əksinə, xərçəngkimilərin – krevetlərin və çay xərçənglərinin quruluşunu təkrarlayır. Buna görə də alimlər “Jianfengia multisegmentalis”in məhz həşərat və xərçəngkimilərin daxil olduğu çənəli buğumayaqlıların mümkün ümumi əcdadı ola biləcəyini güman edirlər.